Web Siteniz Size mi Ait, Yoksa Sadece Kirasını mı Ödüyorsunuz?

Web sitenizi yaptırdınız. Logonuz yerinde, ürünleriniz yüklenmiş, iletişim bilgileriniz eklenmiş. Adresi yazınca açılıyor. Ödemeyi de yaptınız.

O zaman site sizin, değil mi?

Cevap, “sizin” derken neyi kastettiğimize bağlı. Alan adını yönetebiliyor musunuz? İçeriklerinize erişebiliyor musunuz? Yarın başka bir firmayla çalışmak isterseniz sitenizi yanınıza alabiliyor musunuz?

Çoğu işletme bu soruları proje başlarken sormuyor. Sorular genellikle hizmet aldığı firmayı değiştirmek istediğinde ortaya çıkıyor.

Gelin, o güne bırakmayalım.

“Parasını verdim, benimdir” demeden önce

Bir web sitesi; alan adı, hosting, tasarım, içerik, yazılım ve kullanılan lisanslar gibi farklı parçalardan oluşur. Bunların hepsi aynı koşullarla sunulmayabilir.

Ödediğiniz ücret bir tasarım ve kurulum hizmetini kapsıyor olabilir. Bir platformu belirli süre kullanma hakkı satın alıyor olabilirsiniz. Bakım, hosting ve destek de aynı paketin içinde bulunabilir.

Burada önemli olan, teklifin üzerinde yalnızca “Web sitesi” yazmasıyla yetinmemek.

Neye ödeme yaptığınızı, neleri yönetebileceğinizi ve hizmet sona erdiğinde size ne teslim edileceğini baştan netleştirin.

Alan adınızın kontrolü kimde?

Alan adı, müşterilerinizin sizi bulduğu adrestir. Kartvizitinize yazarsınız, reklamda kullanırsınız, e-posta adreslerinizi ona bağlarsınız.

Peki, alan adının kayıtlı olduğu hesaba kim erişebiliyor? Yenileme bildirimleri hangi e-posta adresine gidiyor? Hesap kurtarma gerektiğinde işlem yapabilecek kişi siz misiniz?

Alan adınızı sizin adınıza bir ajansın alması tek başına sorun değildir. Ancak kayıt bilgilerinin doğru olması, yenileme sorumluluğunun bilinmesi ve gerektiğinde yönetimin nasıl devredileceğinin açık olması gerekir.

“Biz hallediyoruz” güzel bir hizmet cümlesidir. Yine de işletmenizin dijital adresinin nasıl yönetildiğini bilmenizde fayda var.

Hosting başka, sitenin kendisi başka

Hosting, sitenizin dosyalarının ve verilerinin barındırıldığı hizmettir. Bunun için dönemsel ücret ödemeniz olağandır.

Dolayısıyla her yıl ödeme yapıyor olmanız, sitenin size ait olmadığı anlamına gelmez. Ödeme; barındırma, bakım, güvenlik, lisans veya teknik destek için alınıyor olabilir.

Tersi de geçerli: Tek sefer ödeme yapmış olmak, bütün dosyaların ve kullanım haklarının sınırsız biçimde size devredildiğini tek başına göstermez.

Şu ayrımı mutlaka sorun:

“Ödediğim yenileme ücreti tam olarak hangi hizmetleri kapsıyor?”

Cevabı bildiğinizde fiyatları da daha sağlıklı karşılaştırabilirsiniz.

Yönetim paneline girebiliyor musunuz?

Telefon numaranız değiştiğinde her seferinde birine yazmanız mı gerekiyor? Yeni ürün eklemek, bir görseli değiştirmek veya eski bir duyuruyu kaldırmak için destek talebi mi açıyorsunuz?

Bazı işletmeler bütün güncellemeleri hizmet aldığı ekibe bırakmayı tercih eder. Bu anlaşılır bir seçimdir. Ancak bunun sizin tercihiniz mi, sistemin sınırı mı olduğunu bilmelisiniz.

Panel erişiminiz varsa da hangi yetkilere sahip olduğunuzu öğrenin. İçerik düzenlemek, kullanıcı yönetmek ve sitenin tamamını yedeklemek farklı yetkiler gerektirebilir.

Şifrelerin herkese dağıtılması gerekmez. İşletmenin kontrolü ile günlük teknik yönetimin kimde olacağı açıkça belirlenmelidir.

Başka bir firmayla çalışmak isterseniz ne olacak?

Belki ihtiyaçlarınız değişecek. Belki mevcut ekibinizle yollarınız ayrılacak. Belki de işi şirket içinde yönetmek isteyeceksiniz.

Böyle bir durumda şunlar net olmalı:

• Alan adının yönetimi nasıl devredilecek?
• Site dosyaları ve veritabanı teslim edilecek mi?
• İçerikler ve ürünler dışarı aktarılabilecek mi?
• Taşıma için ek çalışma veya ücret gerekecek mi?
• Kullanılan tema, eklenti ve diğer lisanslar taşınabilecek mi?
• Devir sonrasında hangi hizmetler sona erecek?

Taşıma her projede tek tuşla bitmez. Bazı sistemlerde teknik çalışma, yeni lisanslar veya yeniden geliştirme gerekebilir.

Bunların sonradan öğrenilmesi yerine teklif aşamasında konuşulması, iki taraf için de işleri kolaylaştırır.

Abonelikli e-ticaret sistemleri kötü mü?

Hayır. Abonelikle sunulan bir altyapı, işletmenizin ihtiyacını gayet iyi karşılayabilir. Teknik yönetimle daha az uğraşmak ve belirli hizmetleri tek paket içinde almak sizin için avantajlı olabilir.

Burada sorulması gereken, yalnızca yıllık ücretin ne kadar olduğu değildir.

Paketin hangi özellikleri kapsadığını, ek ihtiyaçların nasıl ücretlendirildiğini ve ayrılmak istediğinizde hangi verileri alabileceğinizi de öğrenin. Verileri dışarı aktarabilmek ile sitenin tasarımını ve bütün işlevlerini başka bir altyapıya taşıyabilmek aynı şey değildir.

Kullandığınız modelin koşullarını bilerek karar verdiğiniz sürece abonelik de tek seferlik proje modeli de uygun bir tercih olabilir.

“WordPress yaptırdım, bütün mesele çözüldü” mü?

WordPress gibi sistemler içerik yönetimi ve taşıma konusunda esneklik sağlayabilir. Yine de yalnızca altyapının adını bilmek yeterli değildir.

Hosting hesabına erişim, güncel yedekler, yönetici yetkileri ve kullanılan lisanslar ayrıca değerlendirilmelidir. Ajansın lisansıyla kullanılan bir eklenti, iş birliği sona erdiğinde sizin adınıza yeni bir lisans alınmasını gerektirebilir.

Bu nedenle “WordPress olacak” cümlesinin yanına teslim ve devir koşullarını da ekleyin.

Teklif almadan önce şu soruyu sorun

Bütün bu konuları tek bir soruyla açabilirsiniz:

“Bir gün sizinle çalışmayı bırakırsam elimde ne kalacak, neleri kullanmaya devam edebileceğim?”

Bu soru karşı tarafa güvensizlik göstermek değildir. İşletmenizin devamlılığını düşünmektir.

Cevabın açık ve yazılı olması; hizmetin kapsamını, sorumlulukları ve olası ek maliyetleri anlamanızı sağlar.

Bizim yaklaşımımız: Başlarken netleşelim

Bisitelazım’da bir projenin nasıl başlayacağını konuşurken, teslimden sonra nasıl yönetileceğini de konuşmayı önemsiyoruz.

İçeriği kim güncelleyecek? Hosting ve lisans yenilemeleri nasıl ilerleyecek? Destek hangi işleri kapsayacak? İleride farklı bir çözüm gerektiğinde nasıl hareket edilecek?

Bu soruların cevabı proje kapsamına göre değişebilir. Önemli olan, cevapların sonradan sürpriz olmaması.

Web sitenizin teknik ayrıntılarının tamamını öğrenmek zorunda değilsiniz. Ancak işletmenizin dijital adresini kimin yönettiğini, neye ödeme yaptığınızı ve gerektiğinde nasıl hareket edebileceğinizi bilmelisiniz.

Teklifte tasarımın nasıl görüneceğini sorun. Bir de anahtarların kimde kalacağını.